Ù tai, nghe kém đột ngột sau dùng sildenafil: cần làm gì

Nếu sau khi uống sildenafil bạn thấy một bên tai nghe kém hẳn đi, ù như có tiếng gió rít hoặc kèm chóng mặt, việc cần làm là ngừng các liều tiếp theo và đi khám tai mũi họng càng sớm càng tốt, tốt nhất trong ngày. Nhãn thuốc Viagra được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt ghi rõ đây là tình huống phải dừng thuốc và tìm trợ giúp y tế kịp thời. Hiện chưa chứng minh được thuốc là nguyên nhân trực tiếp, nhưng nghe kém đột ngột là tình trạng mà thời gian xử trí có ý nghĩa.

Mùa đông miền Bắc, nhiều người bị cảm, nghẹt mũi, ù tai do viêm mũi họng, nên rất dễ bỏ qua một dấu hiệu nghiêm trọng hơn. Bài này giúp bạn phân biệt, biết nhãn thuốc nói gì và chuẩn bị gì trước khi gặp bác sĩ.

Nhãn thuốc FDA ghi nhận điều gì về thính lực

Trong tờ hướng dẫn kê đơn Viagra trên cổng FDA, mục cảnh báo 5.4 dành riêng cho mất thính lực. Nội dung chính: bác sĩ cần dặn người bệnh ngừng mọi thuốc ức chế PDE5, trong đó có sildenafil, và đi khám ngay nếu thính lực giảm hoặc mất đột ngột. Các ca được báo cáo đôi khi đi kèm ù tai và chóng mặt, xảy ra gần thời điểm dùng thuốc.

Nhãn cũng nói thẳng rằng không thể xác định các biến cố này do thuốc gây ra hay do yếu tố khác. Ở phần báo cáo sau lưu hành, FDA lưu ý một số ca có bệnh lý nền hoặc yếu tố khác có thể góp phần, và thông tin theo dõi y khoa thường hạn chế. Tức là mối liên hệ dựa trên thời gian xuất hiện, chưa phải quan hệ nhân quả đã được chứng minh.

Cảnh báo này xuất hiện từ khi nào

Theo bản tin HealthDay ngày 22/10/2007, FDA yêu cầu sửa nhãn cả ba thuốc sildenafil, tadalafil và vardenafil sau khi rà soát hệ thống báo cáo biến cố bất lợi và tìm thấy 29 trường hợp nghe kém đột ngột. Phần lớn các ca chỉ bị một bên tai, và khoảng một phần ba là tạm thời. Lời khuyên khi đó vẫn giữ đến nay: người dùng thuốc điều trị rối loạn cương thấy nghe kém đột ngột nên ngừng thuốc và đi khám ngay.

Có một ngoại lệ đáng nhớ: sildenafil liều thấp dùng cho tăng áp động mạch phổi (biệt dược Revatio) thì không nên tự ngừng đột ngột, mà phải liên hệ bác sĩ điều trị để được đánh giá. Đây là khác biệt giữa thuốc dùng khi cần và thuốc điều trị bệnh mạn tính.

Phân biệt nghe kém đột ngột với ù tai do cảm lạnh

Không phải mọi cảm giác “tai bị bịt” đều đáng lo như nhau. Bảng sau tóm tắt các điểm giúp bạn quyết định mức độ khẩn cấp, dựa trên thông tin của nhãn thuốc và hướng dẫn của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS).

Trang thông tin về nghe kém của NHS khuyên người bị giảm nghe đột ngột ở một hoặc hai tai nên xin hẹn khám bác sĩ gấp, vì tình trạng này có thể cần điều trị nhanh. NHS cũng liệt kê chóng mặt, cảm giác quay vòng và tiếng ù trong tai như những gợi ý của bệnh tai trong.

Các bước nên làm trong 24 giờ đầu

1. Không dùng thêm liều nào của sildenafil hay các thuốc cùng nhóm như tadalafil, vardenafil cho đến khi bác sĩ cho phép.
2. Ghi lại thời điểm: giờ uống thuốc, liều, giờ bắt đầu thấy giảm nghe, tai nào bị, có chóng mặt hay không.
3. Đến cơ sở có chuyên khoa tai mũi họng. Bác sĩ thường cần soi tai và đo thính lực để biết đây là nghe kém dẫn truyền (do ống tai, màng nhĩ, tai giữa) hay tiếp nhận (do tai trong, dây thần kinh).
4. Mang theo danh sách mọi thuốc đang dùng, kể cả thuốc cảm, thuốc kháng sinh mới kê và thực phẩm chức năng.
5. Nói thật về việc dùng thuốc cương dương. Đây là thông tin y khoa quan trọng, bác sĩ cần để đánh giá và báo cáo phản ứng có hại nếu phù hợp.

Đừng tự mua thuốc nhỏ tai hay thuốc corticoid uống. Việc dùng corticoid trong nghe kém đột ngột là quyết định của bác sĩ sau khi khám và đo thính lực, có cân nhắc bệnh nền như đái tháo đường hay tăng huyết áp.

Ai nên thận trọng hơn khi dùng sildenafil

Nhãn thuốc không xác định nhóm nguy cơ riêng cho biến cố thính lực. Tuy nhiên có vài tình huống làm nồng độ thuốc trong máu tăng, kéo theo nguy cơ tác dụng không mong muốn nói chung:

• Người trên 65 tuổi, người suy gan, người suy thận nặng: nhãn khuyến nghị bác sĩ cân nhắc liều khởi đầu thấp hơn.
• Người đang dùng thuốc ức chế mạnh men gan CYP3A4, ví dụ một số kháng sinh nhóm macrolid hay thuốc kháng nấm nhóm azol, thường được kê khi nhiễm trùng mùa lạnh.
• Người tự ý dùng liều cao hơn chỉ định hoặc phối hợp nhiều thuốc cương dương cùng lúc.

Những người có tiền sử giảm thính lực, bệnh Ménière hay từng điếc đột ngột nên kể với bác sĩ trước khi được kê sildenafil. Bạn có thể đọc thêm về các tác dụng phụ thường gặp ở liều cao để hiểu bức tranh chung, và phần lưu ý cho người cao tuổi nếu bạn đã ngoài 60.

Thị lực cũng là tín hiệu cần để ý

Song song với thính lực, trang thông tin thuốc của MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ) nhắc rằng một số người dùng sildenafil bị mất thị lực đột ngột, đôi khi vĩnh viễn, dù chưa rõ có phải do thuốc. Lời khuyên giống nhau: gọi bác sĩ ngay và không dùng thêm sildenafil, tadalafil hay vardenafil cho đến khi được tư vấn. Nếu cùng lúc xuất hiện nhìn mờ một bên, nhức đầu dữ dội, yếu nửa người hay méo miệng, hãy nghĩ đến đột quỵ và gọi cấp cứu 115.

Sau khi khám: có dùng lại thuốc được không

Câu trả lời tùy vào kết quả. Nếu bác sĩ xác định nguyên nhân rõ ràng khác, như nút ráy tai hay viêm tai giữa, việc dùng lại có thể được xem xét sau khi điều trị xong. Nếu là nghe kém tiếp nhận không rõ nguyên nhân xảy ra sát giờ uống thuốc, nhiều bác sĩ sẽ khuyên tránh toàn bộ nhóm ức chế PDE5 và chuyển sang hướng điều trị rối loạn cương khác.

Song song, nên tìm lại nguyên nhân gốc của rối loạn cương. Bài nguyên nhân thực thể và tâm lý của rối loạn cương giúp bạn chuẩn bị câu hỏi cho buổi khám nam khoa.

Ở Việt Nam, phản ứng có hại của thuốc có thể được báo qua nhân viên y tế nơi bạn khám. Việc báo cáo giúp cơ quan quản lý có thêm dữ liệu về những biến cố hiếm như thế này.