Sau nhồi máu cơ tim, khi nào dùng lại sildenafil được?

Với nhồi máu cơ tim không biến chứng, Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) cho rằng sinh hoạt tình dục là hợp lý từ khoảng một tuần trở đi nếu người bệnh không có triệu chứng tim khi gắng sức nhẹ đến vừa. Việc dùng lại sildenafil thì cần bác sĩ tim mạch xác nhận, vì nhãn thuốc chưa có dữ liệu cho người vừa bị nhồi máu trong vòng 6 tháng và thuốc tuyệt đối không dùng chung với nitrat. Nói gọn: mốc thời gian chỉ là điều kiện cần, quyết định cuối cùng dựa trên tình trạng tim và đơn thuốc hiện tại.

Cuối năm, trời lạnh và lịch tiệc dày đặc là lúc người bệnh mạch vành được dặn dò giữ gìn nhiều nhất. Nhiều người sau khi xuất viện ngại hỏi bác sĩ về chuyện vợ chồng, rồi tự dùng lại viên thuốc cũ trong tủ. Bài này tổng hợp những gì khuyến cáo và nhãn thuốc nói, để bạn hỏi đúng câu ở buổi tái khám.

Khuyến cáo của AHA về thời điểm quay lại sinh hoạt

Tuyên bố khoa học của AHA về hoạt động tình dục và bệnh tim mạch, được tạp chí American Family Physician tóm tắt, đưa ra các mốc tham khảo sau:

Với người có nguy cơ cao hoặc chưa rõ nguy cơ, AHA khuyên làm nghiệm pháp gắng sức. Nếu đạt mức 3 đến 5 METs mà không đau ngực, khó thở quá mức, thay đổi điện tim thiếu máu, tụt huyết áp hay rối loạn nhịp, sinh hoạt tình dục được xem là hợp lý. Tham gia phục hồi chức năng tim và tập luyện đều đặn cũng giúp giảm nguy cơ biến chứng.

Những trường hợp nên hoãn lại

Cũng theo bản tóm tắt trên, AHA khuyên hoãn sinh hoạt tình dục cho đến khi bệnh được ổn định ở những người:

• Có bệnh tim mạch không ổn định, mất bù hoặc triệu chứng nặng.
• Đau thắt ngực không ổn định hoặc kháng trị.
• Suy tim mất bù hay suy tim giai đoạn nặng.
• Bệnh van tim nặng hoặc có triệu chứng rõ.
• Rung nhĩ với tần số thất chưa kiểm soát, nhịp nhanh thất tự phát hoặc khi gắng sức.
• Đặt máy khử rung (ICD) và đã bị sốc điện nhiều lần.
• Bệnh cơ tim phì đại có triệu chứng nặng.
• Người mà chính hoạt động tình dục làm xuất hiện triệu chứng tim.

Sildenafil: nhãn thuốc nói gì với người bệnh tim

Tờ hướng dẫn kê đơn Viagra do FDA công bố nhắc rằng hoạt động tình dục tự nó mang một mức nguy cơ tim mạch, và sildenafil có tác dụng giãn mạch làm hạ huyết áp nhẹ. Nhãn thuốc liệt kê những nhóm chưa có dữ liệu lâm sàng có đối chứng về an toàn và hiệu quả, nếu kê đơn thì phải hết sức thận trọng:

• Người bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc rối loạn nhịp đe dọa tính mạng trong 6 tháng gần nhất.
• Người có huyết áp lúc nghỉ dưới 90/50 mmHg hoặc trên 170/110 mmHg.
• Người suy tim hoặc bệnh mạch vành gây đau thắt ngực không ổn định.

Nhãn cũng lưu ý người hẹp đường ra thất trái (ví dụ hẹp van động mạch chủ) và người rối loạn kiểm soát huyết áp tự động đặc biệt nhạy cảm với thuốc giãn mạch.

Điểm đáng chú ý là mốc “1 tuần” của AHA nói về sinh hoạt tình dục, còn mốc “6 tháng” của nhãn sildenafil nói về khoảng trống dữ liệu. Hai mốc này không mâu thuẫn, mà cho thấy việc dùng thuốc trong nửa năm đầu sau nhồi máu là quyết định cá nhân hóa của bác sĩ, không phải điều mặc định. AHA cũng nhận định thuốc ức chế PDE5 có thể hữu ích cho người bệnh tim mạch ổn định có rối loạn cương.

Nitrat: lằn ranh không được vượt

Nhiều người sau nhồi máu được kê nitroglycerin ngậm dưới lưỡi hoặc xịt để dùng khi đau ngực, hay isosorbid uống hằng ngày. Sildenafil chống chỉ định với mọi dạng nitrat vì phối hợp có thể làm tụt huyết áp nghiêm trọng. Theo bản tóm tắt khuyến cáo AHA, không dùng nitrat trong vòng 24 giờ sau sildenafil hoặc vardenafil, và 48 giờ sau tadalafil.

Điều này có hệ quả thực tế: nếu bạn đau ngực sau khi dùng sildenafil và gọi cấp cứu, hãy báo ngay với nhân viên y tế giờ uống thuốc để họ không cho nitrat. Phần phân tích chi tiết có trong bài tương tác giữa sildenafil và thuốc giãn mạch nitrat.

MedlinePlus khuyên nếu đau ngực, chóng mặt hoặc buồn nôn trong lúc quan hệ, cần dừng lại và không sinh hoạt tiếp cho đến khi bác sĩ cho phép. Trang này cũng ghi nhận đã có báo cáo nhồi máu, đột quỵ, loạn nhịp và đột tử ở nam giới dùng sildenafil, phần lớn nhưng không phải tất cả đã có bệnh tim từ trước.

Thuốc tim mạch và chức năng cương

Một băn khoăn thường gặp là thuốc chẹn beta hay thuốc lợi tiểu có làm “yếu” đi không. AHA nhấn mạnh không nên ngừng các thuốc tim mạch giúp cải thiện triệu chứng và kéo dài sống còn chỉ vì lo ngại chức năng tình dục. Nếu thấy thay đổi sau khi bắt đầu thuốc mới, hãy nói với bác sĩ để được điều chỉnh, thay vì tự bỏ.

Lo âu sau biến cố tim cũng là nguyên nhân phổ biến khiến khả năng cương giảm, độc lập với thuốc. Bài viết về tác hại của stress mạn tính lên sinh lý có thể hữu ích trong giai đoạn hồi phục.

Danh sách câu hỏi mang theo buổi tái khám

1. Tim tôi hiện ở mức ổn định chưa, có cần làm nghiệm pháp gắng sức không?
2. Trong đơn có thuốc nào chứa nitrat hoặc thuốc dùng khi đau ngực không?
3. Huyết áp lúc nghỉ của tôi có nằm trong khoảng an toàn để dùng thuốc giãn mạch?
4. Nếu được dùng sildenafil, nên bắt đầu ở liều nào và cần theo dõi gì?
5. Dấu hiệu nào cần dừng ngay và gọi cấp cứu?

Mang theo toàn bộ đơn thuốc và giấy ra viện. Bác sĩ cần biết bạn đặt mấy stent, chức năng tim lúc ra viện và thuốc chống đông đang dùng. Thông tin tổng quát về chống chỉ định tim mạch của sildenafil 100mg cũng nên đọc trước để không bỡ ngỡ.