Đạp xe đường dài có gây tê vùng kín, rối loạn cương?

Đạp xe ở mức tập luyện thông thường không làm chức năng cương kém hơn so với chạy bộ hay bơi, theo nghiên cứu so sánh lớn của Đại học California San Francisco (UCSF). Rủi ro chủ yếu nằm ở những người ngồi yên lâu, yên hẹp, ghi đông thấp, khiến vùng đáy chậu bị đè ép và xuất hiện tê bì. Tê vùng kín sau mỗi buổi đạp là tín hiệu cần điều chỉnh xe và tư thế, chứ không phải lý do bỏ môn thể thao tốt cho tim mạch này.

Những tháng cuối năm, trời mát khiến nhiều nhóm đạp xe cuối tuần ở Hà Nội, TP.HCM hay các tỉnh lên lịch cung đường dài hơn. Người mới bắt đầu, nhất là nam giới trung niên, thường mua xe đua với yên hẹp và cúi thấp theo dân chuyên. Đó là lúc câu hỏi về chuyện “đạp xe có hại sinh lý” xuất hiện.

Nghiên cứu lớn nói gì

Theo bản tin ScienceDaily về nghiên cứu đăng trên The Journal of Urology, nhóm của bác sĩ Benjamin Breyer (UCSF) khảo sát 2.774 người đạp xe, 539 người bơi và 789 người chạy, bằng bộ câu hỏi chuẩn hóa về chức năng tình dục và tiết niệu. Kết quả chính:

• Người đạp xe không có chức năng cương kém hơn người bơi và chạy.
• Người đạp cường độ cao thậm chí có điểm chức năng cương tốt hơn người đạp cường độ thấp.
• Một số người đạp xe dễ bị hẹp niệu đạo hơn hai nhóm còn lại, đây là phát hiện bất lợi rõ nhất.
• Đứng lên khỏi yên hơn 20% thời gian đạp giúp giảm đáng kể khả năng bị tê vùng sinh dục.
• Để ghi đông thấp hơn yên làm tăng nguy cơ tê và trầy loét vùng tiếp xúc yên.

Nhóm nghiên cứu nhận định lợi ích tim mạch của đạp xe, với ít tác động lên khớp, vượt xa rủi ro ở người đạp an toàn. Hạn chế là người tham gia được tuyển qua quảng cáo mạng xã hội và câu lạc bộ thể thao, và thiết kế cắt ngang nên không kết luận được quan hệ nhân quả.

Hẹp niệu đạo: phát hiện ít được nhắc tới

Phần lớn người đạp xe quan tâm tới chuyện cương, nhưng phát hiện về hẹp niệu đạo mới là điểm đáng lưu ý nhất của nghiên cứu. Niệu đạo đi qua vùng đáy chậu, nơi chịu lực từ yên và chấn thương khi xe xóc. Nếu thấy tia tiểu yếu dần, phải rặn khi đi tiểu, tiểu không hết hoặc tia nước tiểu bị tách đôi, nên đi khám tiết niệu thay vì nghĩ đó chỉ là chuyện tuổi tác. Người đạp xe địa hình, thường xuyên va chạm với khung xe, cũng nên chú ý hơn.

Vì sao yên xe có thể gây vấn đề

Khi ngồi trên yên, trọng lượng cơ thể dồn xuống vùng đáy chậu, nơi có dây thần kinh thẹn và động mạch nuôi dương vật đi qua. Bài viết của Harvard Health dẫn dữ liệu cho thấy yên hẹp có thể làm giảm dòng máu tới dương vật tới 66%, và ngay cả yên rộng cũng giảm khoảng 25%.

Harvard Health cũng nhắc tới một số khảo sát ở nhóm đạp nhiều. Trong một tour đạp xe 324 dặm ở Na Uy, khoảng 1/5 trong 160 nam giới bị tê dương vật và 21 người (13%) bị rối loạn cương. Ở nhóm cảnh sát tuần tra bằng xe đạp được Viện Quốc gia về An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Mỹ (NIOSH) theo dõi, người ngồi yên trung bình gần 5 tiếng rưỡi mỗi ca, và ai đạp nhiều nhất có nguy cơ rối loạn cương cao nhất. Khi chuyển sang yên không mũi, số người báo tê giảm hẳn.

Hai nhóm dữ liệu này nhìn có vẻ trái ngược với nghiên cứu UCSF, nhưng thực ra bổ sung cho nhau: đạp xe như một môn tập luyện thường không có hại, còn ngồi yên nhiều giờ liền với tư thế sai mới là vấn đề.

Tê vùng kín: đừng bỏ qua

Cảm giác tê, châm chích ở dương vật hay vùng đáy chậu là dấu hiệu dây thần kinh và mạch máu đang bị ép. Harvard Health khuyên khi thấy tê thì xuống xe nghỉ. Nếu tình trạng lặp lại dù đã chọn yên rộng, có đệm và chỉnh đúng tư thế, có thể cân nhắc xe đạp nằm (recumbent).

Nếu tê kéo dài nhiều giờ sau khi đạp, kèm giảm cảm giác khi quan hệ hoặc cương yếu đi, nên tạm nghỉ đạp và đi khám nam khoa. Bài khám nam khoa định kỳ hằng năm gợi ý những gì bác sĩ thường kiểm tra.

Chỉnh xe và tư thế trước cung đường dài

Ngoài bảng trên, quần đạp có đệm đúng cỡ giúp giảm ma sát. Độ cao yên nên chỉnh sao cho chân gần duỗi thẳng ở điểm thấp nhất của vòng đạp, tránh tình trạng hông lắc qua lại đè lên một bên. Nếu tham gia nhóm đạp xa thường xuyên, một buổi chỉnh xe theo số đo cơ thể tại cửa hàng chuyên nghiệp là khoản đầu tư đáng giá.

Đạp xe vẫn là đồng minh của sức khỏe nam giới

Tuần hoàn tốt là nền tảng của chức năng cương. Các bài tập sức bền như đạp xe giúp cải thiện huyết áp, cân nặng và độ nhạy insulin, những yếu tố gắn trực tiếp với sức khỏe mạch máu. Bài các bài tập cải thiện tuần hoàn vùng chậu gợi ý thêm cách phối hợp đạp xe với bài tập khác để cân bằng.

Với người đang dùng thuốc điều trị rối loạn cương, đạp xe không mâu thuẫn với việc dùng thuốc. Tuy vậy nên tránh đạp cường độ cao ngay sau khi uống thuốc giãn mạch, vì cả hai đều tác động lên huyết áp và có thể gây chóng mặt. Hãy hỏi bác sĩ về khoảng thời gian phù hợp.

Cuối cùng, nếu bạn bắt đầu đạp xe ở tuổi trung niên sau thời gian dài ít vận động, hãy tăng quãng đường dần dần. Cơ thể cần thời gian để quen với yên, và vùng đáy chậu cũng vậy.