Tắm nóng, xông hơi mùa đông có làm giảm chất lượng tinh trùng?

Có, nhiệt độ cao quanh bìu lặp đi lặp lại như xông hơi, ngâm bồn nước nóng có thể làm giảm số lượng và khả năng di động của tinh trùng. Tin tốt là các nghiên cứu nhỏ cho thấy tác động này thường hồi phục sau khi ngừng, trong khoảng vài tuần đến khoảng sáu tháng. Một lần tắm nước ấm để làm ấm người ngày rét không đáng lo; điều cần cân nhắc là thói quen nóng kéo dài, nhất là với cặp đôi đang mong con.

Miền Bắc vào đông, phòng xông hơi ở phòng gym, spa và bồn ngâm tại nhà đông khách hơn hẳn. Nhiều cặp vợ chồng cũng lên kế hoạch có con vào năm Đinh Mùi 2027. Bài viết tổng hợp những gì khoa học biết, kèm cả mức độ chắc chắn của bằng chứng.

Vì sao tinh hoàn “thích” mát

Tinh hoàn nằm ngoài ổ bụng để giữ nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt, điều kiện cần cho quá trình sinh tinh. Bài tổng quan của Văn phòng Khoa học và Xã hội Đại học McGill (đăng ngày 2/9/2020) tóm tắt rằng chỉ cần tăng nhiệt độ tinh hoàn vài độ cũng có thể làm suy giảm sản xuất tinh trùng. Một nghiên cứu trên 187 nam giới được bài viết dẫn lại ghi nhận nhiệt độ bìu ở nhóm hiếm muộn cao hơn nhóm có khả năng sinh sản khoảng 0,4 đến 0,5 độ C.

Vì tinh trùng được tạo ra liên tục theo từng “đợt”, tác động của nhiệt không lộ ra ngay mà thường xuất hiện sau vài tuần, khi lứa tinh trùng chịu nóng được phóng ra.

Các nghiên cứu cụ thể

Số liệu nghiên cứu năm 2013 theo tạp chí Pharmacy Times; các nghiên cứu còn lại theo tổng quan của McGill. Ở nghiên cứu năm 2013, ngoài số lượng và độ di động, các nhà khoa học còn ghi nhận thay đổi chức năng ty thể và cách đóng gói DNA của tinh trùng. Trưởng nhóm, giáo sư Carlo Foresta (Đại học Padova), đề xuất tư vấn tránh làm nóng tinh hoàn cho nam giới đang điều trị hiếm muộn.

Bằng chứng mạnh đến đâu

Cần nói rõ: các nghiên cứu này rất nhỏ, có cái chỉ 10 đến 12 người. Tổng quan McGill chỉ ra mấy điểm yếu:

• Chất lượng tinh dịch dao động lớn giữa người này với người khác và giữa các lần xuất tinh của cùng một người.
• Hút thuốc là yếu tố gây nhiễu. Trong nghiên cứu bồn nóng 2007, nhóm không cải thiện có tiền sử hút thuốc nhiều hơn hẳn nhóm cải thiện.
• Các nghiên cứu nghề nghiệp ở thợ làm bánh, thợ hàn chỉ cho thấy liên quan, không chứng minh nhân quả.
• Laptop đặt trên đùi hay quần lót chật có làm tăng nhiệt độ, nhưng mức tăng nhỏ đó có ảnh hưởng khả năng sinh sản hay không vẫn chưa rõ.

Vì vậy không nên xem xông hơi là nguyên nhân chính khi hiếm muộn. Nó là một yếu tố có thể điều chỉnh, bên cạnh hút thuốc, rượu bia, cân nặng và giấc ngủ.

Giữ ấm mùa đông mà không “nướng” tinh trùng

1. Tắm nước ấm vừa phải, thời gian ngắn, thay vì ngâm bồn rất nóng nhiều phút liền.
2. Giãn lịch xông hơi nếu đang có kế hoạch có con. Dữ liệu cho thấy tác động hồi phục được, nên ngừng trước vài tháng là đủ để lứa tinh trùng mới hình thành.
3. Không ngồi sát máy sưởi hay đặt túi chườm nóng lên đùi, bụng dưới trong thời gian dài.
4. Mặc đồ lót thoáng khi ngủ trong chăn dày; tránh đắp nhiều lớp kín sát người cả đêm.
5. Đặt laptop trên bàn thay vì trên đùi khi làm việc trên giường mùa lạnh.

Người làm nghề tiếp xúc nhiệt như đầu bếp, thợ lò, lái xe đường dài ngồi lâu trên ghế nóng cũng nên chú ý khoảng nghỉ đứng dậy, vận động.

Lên lịch nếu muốn có con sau Tết

Do tác động của nhiệt thường lộ ra sau vài tuần và cần nhiều tuần đến vài tháng để hồi phục, việc điều chỉnh nên bắt đầu sớm. Một cặp vợ chồng dự định có con vào mùa xuân 2027 có thể coi những tháng mùa đông này là giai đoạn chuẩn bị: hạn chế phòng xông, bỏ thói quen ngâm bồn nóng lâu, đồng thời bớt rượu bia trong mùa tiệc tất niên.

Đừng biến việc này thành áp lực. Căng thẳng kéo dài cũng ảnh hưởng nội tiết và đời sống vợ chồng. Hãy xem đó là những điều chỉnh nhỏ cả hai cùng làm, chứ không phải lệnh cấm khắt khe dành cho người chồng.

Ngoài nhiệt độ, điều gì quan trọng hơn

Chất lượng tinh trùng chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố có bằng chứng mạnh hơn. Thuốc lá và rượu bia đứng đầu danh sách; bài lợi ích của việc kiêng thuốc lá, hạn chế bia rượu phân tích kỹ hơn. Dinh dưỡng đủ vi chất như kẽm cũng đóng vai trò, xem thêm cách bổ sung kẽm và vitamin hỗ trợ sinh tinh.

Nếu hai vợ chồng đã cố gắng có con trên một năm mà chưa thành công, cả hai nên đi khám, trong đó người chồng làm xét nghiệm tinh dịch đồ. Đó là cách duy nhất để biết tinh trùng thực sự ra sao, thay vì đoán theo thói quen tắm rửa. Kết quả một lần chưa đủ kết luận; bác sĩ thường yêu cầu làm lại nếu có bất thường.

Còn với người không có kế hoạch sinh con, xông hơi điều độ vẫn là một cách thư giãn mùa đông. Chỉ cần nhớ uống đủ nước, không xông khi say rượu và rời phòng xông ngay khi thấy chóng mặt.