Vì sao nên khám sức khỏe nam khoa định kỳ hằng năm
Khám nam khoa định kỳ giúp phát hiện sớm những vấn đề mà nam giới thường bỏ qua hoặc ngại nói: rối loạn cương, suy giảm nội tiết, bệnh tuyến tiền liệt, bất thường ở tinh hoàn, bệnh lây truyền qua đường tình dục và cả các dấu hiệu sớm của bệnh tim mạch, tiểu đường. Với nam giới khỏe mạnh, một lần khám tổng quát mỗi năm có kèm các câu hỏi về sức khỏe sinh sản là cách tiếp cận hợp lý; người có triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ cần khám sớm hơn, không chờ đến kỳ định kỳ.
Vì sao nam giới ít đi khám
Nam giới nói chung có xu hướng đi khám ít hơn nữ giới và thường chỉ đến bệnh viện khi triệu chứng đã rõ. Những lý do hay gặp: nghĩ mình còn khỏe, bận công việc, ngại kể chuyện tế nhị, sợ phát hiện bệnh, hoặc không biết nên khám ở đâu. Hậu quả là nhiều bệnh được phát hiện muộn, điều trị khó hơn và tốn kém hơn.
Rối loạn cương: "đèn báo" của sức khỏe tim mạch
Một lý do quan trọng để khám nam khoa là chức năng cương có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe mạch máu. Động mạch dương vật nhỏ, nên xơ vữa có thể ảnh hưởng đến chức năng cương trước khi gây triệu chứng ở tim. Một nam giới trung niên bị rối loạn cương, nhất là khi có hút thuốc, tăng huyết áp, tiểu đường hay mỡ máu cao, nên được đánh giá tim mạch. Đây cũng là bước bắt buộc trước khi bác sĩ cân nhắc kê thuốc điều trị, như trình bày trong bài chống chỉ định tim mạch với sildenafil.
Một buổi khám thường diễn ra thế nào
- Hỏi bệnh: bác sĩ hỏi về sức khỏe chung, bệnh mạn tính, thuốc đang dùng, thói quen hút thuốc, uống rượu, vận động, giấc ngủ, đời sống tình dục, kế hoạch có con, tiểu tiện.
- Khám tổng quát: đo huyết áp, cân nặng, vòng eo.
- Khám cơ quan sinh dục: kiểm tra dương vật, tinh hoàn, mào tinh, phát hiện khối bất thường, giãn tĩnh mạch thừng tinh.
- Thăm khám tuyến tiền liệt khi cần, thường ở người lớn tuổi hoặc có triệu chứng tiểu tiện.
- Chỉ định cận lâm sàng tùy tình trạng.
- Tư vấn kết quả và kế hoạch theo dõi.
Việc khám diễn ra trong phòng riêng, bác sĩ giải thích trước mỗi bước. Bạn có quyền hỏi và yêu cầu dừng nếu thấy không thoải mái.
Các xét nghiệm có thể được chỉ định
| Xét nghiệm | Mục đích | Thường dành cho |
|---|---|---|
| Đường huyết, HbA1c | Phát hiện tiểu đường, tiền tiểu đường | Người trung niên, thừa cân, có rối loạn cương |
| Mỡ máu | Đánh giá nguy cơ tim mạch | Hầu hết nam giới trưởng thành theo định kỳ |
| Testosterone buổi sáng | Đánh giá thiếu hụt nội tiết | Người có giảm ham muốn, mệt mỏi, rối loạn cương |
| Tinh dịch đồ | Đánh giá khả năng sinh sản | Cặp vợ chồng hiếm muộn, có kế hoạch có con |
| Tổng phân tích nước tiểu | Phát hiện nhiễm khuẩn, tiểu máu, đường niệu | Người có triệu chứng tiểu tiện |
| PSA | Hỗ trợ sàng lọc bệnh tuyến tiền liệt | Nam giới lớn tuổi sau khi trao đổi lợi ích, nguy cơ với bác sĩ |
| Xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục | Phát hiện sớm HIV, giang mai, lậu, chlamydia... | Người có nguy cơ, nhiều bạn tình |
| Siêu âm bìu | Đánh giá tinh hoàn, giãn tĩnh mạch thừng tinh | Có khối bất thường, đau, hiếm muộn |
Gợi ý theo độ tuổi
Từ 18 đến 30 tuổi
Tập trung vào tự khám tinh hoàn (ung thư tinh hoàn hay gặp ở nam giới trẻ), phòng ngừa và xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục, tư vấn về lối sống. Người có rối loạn cương, xuất tinh sớm, đau vùng bìu nên đi khám, đừng ngại.
Từ 30 đến 50 tuổi
Thêm theo dõi huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng. Rối loạn cương ở giai đoạn này cần được xem xét cùng nguy cơ tim mạch. Các dấu hiệu suy giảm nội tiết bắt đầu đáng chú ý; xem thêm bài dấu hiệu suy giảm sinh lực tuổi trung niên.
Trên 50 tuổi
Thêm đánh giá triệu chứng tuyến tiền liệt (tiểu đêm, tiểu khó, dòng tiểu yếu) và trao đổi với bác sĩ về sàng lọc. Đánh giá loãng xương ở người có nguy cơ.
Tự khám tinh hoàn tại nhà
Thời điểm tốt là sau khi tắm nước ấm, khi bìu thả lỏng. Dùng ngón cái và các ngón tay lăn nhẹ từng bên tinh hoàn, cảm nhận bề mặt. Tinh hoàn bình thường nhẵn, chắc; mào tinh nằm phía sau, mềm hơn, là cấu trúc bình thường. Nếu phát hiện cục cứng, sưng, thay đổi kích thước hay cảm giác nặng, hãy đi khám sớm. Phần lớn bất thường không phải ung thư, nhưng cần được bác sĩ xác định.
Chuẩn bị trước buổi khám
- Danh sách thuốc, thực phẩm chức năng đang dùng.
- Kết quả khám, xét nghiệm cũ nếu có.
- Ghi chú các triệu chứng: bắt đầu khi nào, tần suất, mức độ.
- Câu hỏi bạn muốn hỏi, viết ra để không quên vì ngại.
- Nếu xét nghiệm tinh dịch đồ: hỏi trước về số ngày kiêng xuất tinh.
- Nếu xét nghiệm đường huyết, mỡ máu: hỏi xem có cần nhịn ăn không.
Nếu bạn quan tâm đến khả năng sinh sản, bài bổ sung kẽm và vi chất hỗ trợ sinh tinh có thêm thông tin hữu ích để trao đổi với bác sĩ.
Chọn nơi khám
Nên chọn khoa nam học hoặc tiết niệu của bệnh viện, hoặc phòng khám chuyên khoa có giấy phép hoạt động rõ ràng. Cảnh giác với các phòng khám quảng cáo rầm rộ, cam kết "chữa khỏi hoàn toàn", báo bệnh nặng để thu thêm chi phí. Bạn có quyền hỏi chi phí trước, xin bản sao kết quả và tham khảo thêm ý kiến bác sĩ khác.
Câu hỏi thường gặp
Khám nam khoa có đau không?
Phần lớn các bước khám không đau, chỉ có thể hơi ngại. Thăm khám tuyến tiền liệt qua trực tràng có thể gây khó chịu nhẹ trong thời gian ngắn. Bác sĩ sẽ giải thích trước mỗi bước.
Chưa quan hệ tình dục có cần khám nam khoa không?
Có thể có. Khám nam khoa không chỉ liên quan đến quan hệ tình dục mà còn đánh giá tinh hoàn, tiểu tiện, nội tiết và các bất thường bẩm sinh. Nếu có bất kỳ triệu chứng nào, bạn nên đi khám.
Khám nam khoa hết khoảng bao nhiêu tiền?
Chi phí thay đổi nhiều tùy cơ sở và các xét nghiệm được chỉ định. Bạn nên hỏi bảng giá trước và xem bảo hiểm y tế có chi trả phần nào không.
Bao lâu nên khám nam khoa một lần?
Với nam giới khỏe mạnh, việc lồng ghép nội dung nam khoa vào lần khám sức khỏe tổng quát hằng năm là hợp lý. Người có triệu chứng hoặc đang điều trị bệnh cần tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ.
Bài liên quan

Tắm nóng, xông hơi mùa đông có làm giảm chất lượng tinh trùng?
Xông hơi, ngâm bồn nóng thường xuyên có thể làm giảm số lượng và độ di động tinh trùng, nhưng thường hồi phục sau vài tháng. Dữ liệu và cách giữ ấm hợp lý.

Đạp xe đường dài có gây tê vùng kín, rối loạn cương?
Đạp xe nhiều có gây rối loạn cương? Nghiên cứu lớn nói gì, vì sao tê vùng đáy chậu là tín hiệu cảnh báo, cách chỉnh yên, ghi đông và tư thế để đạp an toàn hơn.

Bụi mịn PM2.5 ảnh hưởng tinh trùng và mạch máu nam giới thế nào
Hà Nội bước vào mùa ô nhiễm tháng 11 đến tháng 3. Bụi mịn PM2.5 liên quan tinh trùng giảm di động và bệnh tim mạch ra sao, nam giới nên tự bảo vệ thế nào.

Đi bộ 7.000 bước mỗi ngày: con số đủ cho nam giới bận rộn
Phân tích trên Lancet Public Health: 7.000 bước mỗi ngày gắn với nguy cơ tử vong thấp hơn 47%. Lợi ích cho tim mạch, chức năng cương, mẹo đi bộ ngày lạnh.